Τι είναι η πρόπολη.

Η πρόπολη είναι ένα προϊόν της μέλισσας που προκύπτει από την επεξεργασία ρητινωδών χυμών από φλοιούς και οφθαλμούς ορισμένων φυτών μαζί με ειδικά ένζυμα που παράγονται απο την ίδια την μέλισσα και την προσθήκη, ενδεχομένως, υπολειμμάτων γύρης και κεριού. Η κυψέλη έχει κλειστό περιβάλλον, πολύ ζέστη (35) και υγρασία, πολλά σάκχαρα και πολλές εισόδους-εξόδους απ’ αυτήν (1.000.000 ημερησίως, όταν ο καιρός είναι καλός), πολύ δηλαδή κίνηση. Έτσι αποτελεί μια σούπα μικροβιακής καλλιέργειας. Η πρόπολη είναι ισχυρά αντιμικροβιακή και αντιϊική και χρησιμοποιείται για την αποστείρωση και την προστασία της κυψέλης από κάθε μικρόβιο.

Ποιός ο ρόλος της πρόπολης.

Η πρόπολη χρησιμοποιείται από τις μέλισσες για πολλούς σκοπούς, αλλά δύο είναι οι βασικότεροι. Ο πρώτος απο αυτούς είναι για την δημιουργία μιας πάστας, με την οποία θα «γεμίζουν» όλα τα ανοίγματα, οπές, ρωγμές απο τις οποίες μπορεί να εισέλθει ξένο ως προς το μελίσσι σώμα. Αυτό μπορεί να είναι νερό, σκόνη ή καποιο οργανικό υπόλειμμα που προέρχεται απο το εξωτερικό περιβάλλον ή και κάποιος ξένος οργανισμός όπως μία πεταλούδα, μια σφήκα, ενα σαλιγκάρι ή ακόμη και ενα ποντίκι. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την χρήση της πρόπολης σαν εναν αντι-μικροβιακό βακτηριοκτόνο αδιάβροχο στόκο, με τον οποίο η μέλισσα επιδιορθώνει το σπίτι της.
Ο δεύτερος και σημαντικότερος λόγος ειναι για να επιτρέπει στην μέλισσα να «βαλσαμώσει» το πτώμα οποιοδήποτε εισβολέα καταφέρει να εισέλθει στο µελίσσι. Ο εισβολέας ειναι σίγουρα πως θα θανατωθεί απο τις μέλισσες-φύλακες, όμως είναι αδύνατον να μεταφερθεί το πτώμα του έξω απο το µελίσσι. Το εσωτερικό του µελισσιού ειναι, και πρέπει να διατηρείται πιο αποστηρομένο απο τον θάλαμο ενός χειρουργίου και για τον λόγο αυτό πρέπει να αποτραπεί η αποσύνθεση του πατώματος και η εξάπλωση των μικροβίων που αυτό μεταφέρει.
Είναι χαρακτηριστικό οτι ενα πτώμα που βαλσαμώνεται με πρόπολη μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα της τάξης των 3-5 χρόνων, ίσως και παραπάνω!! Άλλοι λόγοι, είναι η λείανση μυτερών εξογκωμάτων μέσα στο µελίσσι, ή και ως προστατευτικό, αντιβακτηριακό επίχρισμα στα κελλιά οπου θα τοποθετήσει η βασίλισσα τα αυγά της.

Φυτά που δίνουν πρόπολη.

Δυστυχώς, η μέλισσα δεν μπορεί να παρασκευάσει πρόπολη απο οποιαδήποτε φυτο ή δέντρο. Όλα τα είδη λευκας, σημυδας, σκληθρας, ιτιας, βελανιδιας, φτελιας, οξυας, ιπποκαστανιας, ευκαλυπτου, ολα τα κωνοφορα, αλλά και άλλα δεντρ8α και φυτά παράγουν ρητίνες που χρησιμεύουν για την Παρασκευή προπολης απο την μέλισσα.

Ιστορία της πρόπολης

Είνα γνωστό οτι η χρήση της πρόπολης γινόταν απο την αρχαιότητα. Το όνομα της το έχει πάρει άλλωστε απο τους αρχαίους Έλληνες και δηλώνει οτι την ουσία αυτή την χρησιμοποιουν οι μέλισσες για τα πραγματοποιήσουν τα «οχυρωματικά τους έργα». Αναφορές για την πρόπολη έχουμε απο τον Ιπποκράτη, τον Αριστοτέλη, τον Γαλήνιο, τον Πλίνιο τον Πρεσβυτερο και άλλους. Φαίνεται πως στην αρχαιότητα την είχαν σε πολλη μεγάλη εκτίμηση και αποτελούσε ενα απο τα βασικότερα θεραπευτικά «οπλα». Αναφορές για την πρόπολη έχουμε και απο άλλους λαούς της Αφρικής, της Ρωσίας και οχι μόνο. Αναφορά για την πρόπολη υπάρχει και στα κείμενα της Βίβλου, όπου αναφέρεται ως το «βάλσαμο της Gilead».

Φυσικές ιδιότητες της πρόπολης.

Η πρόπολη είναι μια ρητινώδης, κολλώδης γόμα με χρώμα που ποικίλει απο κιτρινο-πράσινο, πορτοκαλο-πράσινο μεχρι καστανό και σκούρο καφέ. Το χρώμα της εξαρτάται από το φυτό προέλευσης της, από τις προσμίξεις κεριού και γύρης αλλά και από τον χρόνο παραμονής της στο µμελίσσι Σε χαμηλές θερμοκρασίες μικρότερες από 15ο C η πρόπολη είναι υλοποιημένη και αρα ιδιαίτερα σκληρή. Σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες από 30ο C αρχίζει και αποκτάει πλαστικότητα και μετατρέπεται αυξητικά σε κολλώδη, γομμωδη ουσία. Τυπικά, η πρόπολη λιώνει στους 60-70ο C και εχει πυκνότητα περίπου 1,12gr/ml. Είναι εντελώς αδιάλυτη στο νερό και διαλύεται στην αιθυλική αλκοόλη, στην γλυκολη και σε άλλους οργανικούς διαλύτες.

Χημική σύσταση της πρόπολης.

Η ακριβής χημική σύσταση της πρόπολης είναι ακόμη άγνωστη, και για τον λόγο αυτό δεν μπορεί να παρασκευαστεί στο εργαστήριο. Γενικά, η πρόπολη περιέχει φλαβονοειδή σε ποσοστό περίπου 50% και άλλες ουσίες όπως ρητίνες, φαινολικα οξέα και εστερες, κερι, πτητικά έλαια, πρωτεΐνες, αρκετά μεταλλικά στοιχεία, κετονες, κινονες, στεροειδή κ.α.

Συλλογή της πρόπολης

Οι φυτικές ρητίνες που χρειάζονται για την Παρασκευή προπολης τις μαζεύει εξειδικευμένη ομαδα µελισσών, οι οποίες ονομάζονται συλλέκτριες προπολης.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν το πότε οι μέλισσες θα μαζέψουν πρόπολη είναι ακόμη άγνωστοι Γενικά, η πρόπολη συλλέγεται από την αρχή της Άνοιξης ή του καλοκαιριού μέχρι και τις αρχές του χειμώνα. Η συλλογή προπολης από τον μελισσοκόμο, επομένως, γίνεται μεσα σε εκείνη την περίοδο Ο σωστός τρόπος, με τον οποίο εξαγουμε πρόπολη από το μελίσσι είναι με την χρήση ειδικών τελάρων, τα οποία εισάγονται στο µμελίσσι Τα τελάρα αυτά έχουν κενα, τα οποία η μέλισσα γεμίζει με πρόπολη.
Γενικά, η μέλισσα «στρώνει» τις εσωτερικές επιφάνειες και τις διάφορες οπες του µμελισσιού με πρόπολη. Ο μελισσοκόμος μπορεί να ξύσει με μια ξυστρα τις επιφάνειες αυτές και να συλλέξει την πρόπολη. Η τακτική αυτη δεν είναι σωστή, και η πρόπολη που συλλέγεται με αυτόν τον τρόπο είναι κατώτερης ποιότητας και μερικές φορές ακατάλληλη για την Παρασκευή σκευασμάτων Ο ενδεδειγμένος σήμερα τρόπος συλλογής της πρόπολης είναι η τοποθέτηση πλαστικής κουρτίνας πάνω στα πλαίσια κάτω από το καπάκι της κυψέλης όπου οι μέλισσες σαν ξένο σώμα θα το προπολάρουν.

Τα είδη της πρόπολης

Είναι λογικό η πρόπολη να έχει διαφορετικές ιδιότητες ανάλογα με τα φυτά απο τα οποία προέρχεται. Σύμφωνα με έρευνες, φαίνεται οτι:
• Η καφέ πρόπολη αποδίδει καλύτερα για τα βακτηρίδια και τους μύκητες.
• Η κόκκινη πρόπολη αποδίδει καλύτερα για τους ιούς
• Η πράσινη προπολη Βραζιλίας αποδίδει καλύτερα για τον Καρκίνο

Σκευάσματα πρόπολης

Η πρόπολη μπορεί να φτάσει στο εμπόριο υπό την μορφή ακατέργαστες στερεής προπολης ή με την μορφή σκευασμάτων προπολης. Τέτοια είναι η σκόνη προπολης, πάστας, αλοιφές, γαλακτώματα προπολης, αλκοολικά ή γλυκολικα ράμματα και εκχυλίσματα προπολης, σιρόπια προπολης, αλοιφές προπολης, έλαια προπολης, χαπια και ταμπλέτες προπολης κ.α. Επίσης, σκευάσματα προπολης μπορούν να συνδυαστούν με άλλα προϊόντα της μέλισσας, όπως η γύρη και το μέλι, ή ακόμη και με άλλα βοτανικά σκευάσματα.

Θεραπευτική αξία της πρόπολης.

Γενικά, η πρόπολη μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μέσο αντιμετώπισης πνευμονολογικών, αυτοανοσών και εκφυλιστικών παθήσεων, σε γυναικολογικές, δερματολογικές, γαστρεντερολογικές, ωτορινολαρυγγολογικές παθήσεις, σε παθήσεις και λοιμώξεις στοματικής κοιλότητας, στην χειρουργική, στην ανάρρωση από χειρουργικές επεμβάσεις, από ασθένεια ή από τα συμπτώματα ακτινοθεραπείας Χρησιμοποιείται και σε άλλες παθήσεις, φλεγμονές, λοιμώξεις, ιώσεις κ.τ.λ. Το εύρος χρήσης της πρόπολης είναι τεράστιο και είναι ακόμη υπό διερεύνηση.

Ειδικότερα, η πρόπολη εχει τις εξής θεραπευτικές ιδιότητες/δράσεις :

Αντιφλεγμονώδης δράση.
Διεγείρει την κινητικότητα των μακροφάγων κυττάρων του ανοσοποιητικού και καταστέλλει κάποια ένζυμα, τα οποία επιτρέπουν σε μια φλεγμονή να αναπτυχθεί.

Αντισηπτική – αντιβακτηριακή δράση.

Η πρόπολη έχει ευρύτατο μικροβιοκτόνο φάσμα.

Αντι-ιικές ιδιότητες
Η πρόπολη φάσμαε υρύ αντι-ιικό φάσμα, ενώ η δραστικότητα της εναντίων των ιών ενισχύεται σημαντικά σε συνδυασμό με την γύρη και τον βασιλικό πολτό. Έχει πιστοποιημένη δράση κατά των ιών, συμπεριλαμβανομένου της γρίπης, του Η1Ν1 και Η1Ν3. Η κόκκινη πρόπολη της Κούβας, σε μελέτες in Vitro, σκοτώνει όλα τα καρκινικά κύτταρα και τον ιό του HIV (AIDS), ενω φαίνεται να έχει δράση έναντι του ιού HPV (κονδυλωμάτων). Αντιμυκητιακές ιδιότητες
Η αντιμυκητιακή δράση της πρόπολης έχει επιβεβαιωθεί και πρακτικά εναντίων της Candida albicans, Trichomonas vaginalis, κολοβακτηρίων και άλλων βακτηρίων, μυκητών και παρασίτων. Παράλληλα, με όλα τα παραπάνω, έχει δειχτεί οτι η μακροχρόνια χρήση πρόπολης δεν οδηγεί στην δημιουργία ανθεκτικών στελεχών παθογόνων μικροοργανισμών, ενώ παράλληλα καταστρέφει το ίδιο εύκολα παθογόνους μικροοργανισμούς που έχουν γίνει ανθεκτικοί στα αντιβιοτικά.

Αντιοξειδωτική δραση.

Η ιδιότητα αυτή της πρόπολης εκδηλώνεται με την σάρωση των ελεύθερων ριζών οξυγόνου. Παράλληλα, προστατεύει την βιταμίνη C από την οξείδωση.

Αντι-ηπατοτοξική και δράση.

Αναλγητική, Αναισθητική δράση
Έχει δειχτεί ότι ορισμένα φλαβονοειδή της πρόπολης έχει παρόμοια δράση με ορισμένα αναλγητικά φάρμακα.

Αντικαρκινική δράση.

Η πρόπολη εμφανίζει κυτταροτοξική δράση εναντίον του ινοσαρκώματος στο παχύ έντερο, καθυστερεί την εξέλιξη του καρκίνου του δέρματος, προκαλεί απόπτωση των καρκινικών κυττάρων του ήπατος και, γενικά, εμποδίζει την αναπνοή των καρκινικών κυττάρων. Ο συνδυασµός πρόπολης με δηλητήριο μέλισσας έχει 100% μεγαλύτερη ικανότητα καταστροφής των καρκινικών κυττάρων και όγκων. Αντιισταμινικη δράση
Η πρόπολη, και σε συνδυασμό με την γύρη, βοηθάει στην υποχώρηση των συμπτωμάτων των αλλεργιών και στην σταδιακή ανοσοποίηση.

Πρακτικά…που χρησιμοποιούμε την πρόπολη στην καθημερινότητά ?

  • Θωράκιση Ανοσοποιητικού συστήματος

Μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί βάμμα προπολης εσωτερικά για να ενισχύσει και να ανοσοποίηση τον οργανισμό του από ιώσεις, κρυολογήματα και αλλεργίες και να διατηρεί ένα ισχυρό ανοσοποιητικο σύστημα. Παράλληλα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την διάρκεια μιας ίωσις, επιταχύνοντας την ανάρρωση και αμβλυνοντας τα συμπτωματα. Εχει άμεσα αποτελέσματα στον ιό της γρίπης, των πουλερικών, του Η1Ν1 και του Η1Ν3. •

Ταχύτατη επούλωση πληγών.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε πηγές, άμυχές, μώλωπες, εκχυμώσεις, πρηξίματα, οιδήματα, τραύματα και μολύνσεις κάθε τύπου στο δέρμα ή στην στοματική κοιλότητα. Η πρόπολη προκαλεί αντισηψία και ταχύτατη επούλωση, προστατεύοντας παράλληλα από μικρόβια και βακτήρια. Παράλληλα, προσκολλάται στην πληγή ή το οίδημα και το αδιαβροχοποιεί.

  • Καταπολέμηση δερματικών προβλημάτων.

Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την θεραπεία συνήθων δερματικών προβλημάτων, τσιμπηματων, φλογωσεων, στιγμάτων, ακμής άλλα και για την καταπολέμηση σοβαρότερων δερματικών προβλημάτων, όπως εκζέματα, ψωρίαση και άλλα. Η πρόπολη αποτελεί την μόνη θεραπεία για ορισμένα είδη ψωριαάσεων, όπως για παράδειγμα η μετατραυματική ψωρίαση. Παράλληλα, μπορούμε να χρησιμοποιούμε σαπούνια, αφρόλουτρο, αλοιφές και οδοντόκρεμες που περιέχουν πρόπολη για την φροντίδα του σώματος. Με ποιο τρόπο γίνεται η λήψη προπολης?

Μπορούμε να την παίρνουμε εσωτερικά με την μορφή πόσιμου διαλύματος αλκοόλ σε σταγόνες , σε στερεά μορφή υπό την μορφή σκόνης ή ταμπλέτας και, ενδεχομένως, υπό την μορφή άλλου βρώσιμου ή πόσιμου σκευάσματος που περιέχει πρόπολη.

Πηγές. 1 Apistherapy blogspot. com. 2 botanologia bookspot com. 3 wikipedia.

Γράφει ο

John Batsis.
Δάσκαλος μελισσοκόμων